مطالعات امکان سنجی مقدماتی طرح تولید اسید فسفریک به روش تر

خانه / سایر موارد / مطالعات امکان سنجی مقدماتی طرح تولید اسید فسفریک به روش تر

مطالعات امکان سنجی مقدماتی طرح تولید اسید فسفریک به روش تر

در سایر موارد
مطالعات امكان سنجي مقدماتي طرح توليد اسید فسفریک به روش ترReviewed by رضا فرضی on Nov 19Rating: 5.0مطالعات امكان سنجي مقدماتي طرح توليد اسید فسفریک به روش ترمطالعات امكان سنجي مقدماتي طرح توليد اسید فسفریک به روش تر
مطالعات امکان سنجی مقدماتی طرح تولید
اسید فسفریک به روش تر

 تهیه کننده:

دانشگاه صنعتی امیرکبیر

دکتر مهران جوانبخت

تاریخ تهیه: اسفند ماه ۱۳۸۹

خلاصه طرح

 

نام محصول اسید فسفریک
ظرفیت پیشنهادی طرح ۱۰ هزار تن در سال
موارد کاربرد ماده افزودنی در نوشابه های گازدار، تولید کودهای شیمیایی، پاک کننده های صابونی و غیرصابونی، تصفیه آب، خوراک دام، دارو سازی، صنایع غذایی، تمیزکاری فلزات، کاربردهای پزشکی
مواد اولیه مصرفی عمده اسید سولفوریک، کنستانتره فسفات
کمبود محصول (۱۳۹۰) ۲۵۰ هزار تن
اشتغال زایی (نفر) ۳۷
زمین مورد نیاز ۱۰۰۰۰ متر مربع
زیربنا اداری ۲۵۰
تولیدی ۱۵۰۰
تاسیسات ۲۰۰
انبار ۲۰۰۰
میزان مصرف سالانه مواد اولیه اصلی کنستانتره فسفات: ۱۷۸۰۰ تن

اسید سولفوریک: ۱۴۸۰۰ تن

میزان مصرف یوتیلیتی آب (m3) ۲۲۰۰۰
برق (kw) ۴۰۰
گاز (m3) ۱۸۰۰۰۰۰
سرمایه گذاری

ثابت طرح

 

ارزی (هزار یورو) ۸۰۰
ریالی (میلیون ریال) ۵۲۹۶۰
مجموع (میلیون ریال) ۶۴۱۶۰
محل پیشنهادی اجرای طرح استان قم، یزد، کهکیلویه و بویراحمد، بوشهر

۱- معرفی محصول

اسید فسفریک یا اورتوفسفریک اسید یک اسید معدنی سه پروتونه با فرمول H3PO4 می باشد که محلول آن در حالت خالص بی رنگ و ویسکوز می باشد. اسید فسفریک معمولا با درجه خلوص ۸۵% یا ۷۳% (۵۴% P2O5) استفاده می شود که این محلول مایعی بی رنگ و روشن ، غیر فرار و نسبتاً خورنده می باشد.

جدول ۱: ویژگی های محصول

نام شیمیایی اسیداورتو فسفریک
اسم مترادف رایج مورد استفاده اسید فسفریک(۸۵-۵۵۰ ℅)
فرمول مولکولی H3PO4
نقطه انجماد ۵/۱۷- درجه سانتی گراد (۷۵℅)
نقطه جوش ۱۳۳ درجه سانتی گراد (۷۵℅)
فشار بخار ۲۶۷پاسکال در ۲۰ درجه سانتی گراد
حلالیت در آب قابل حل در همه غلظت ها
دانسیته ۵۸/۱cm-3 بر گرم در۵/۱۵ درجه سانتی گراد
رنگ مایع ویسکوز قهوه ای/سبز
بو اندکی بوی اسیدی
pH بالاتر از یک

 

۱-۱-نام و کد محصول (ISIC)

اسید فسفریک در زیر مجموعه اسید های غیرآلی تحت کد ISIC 1316-2411 شناسایی می گردد.

۱-۲- شماره تعرفه گمرکی

در کتاب مقررات صادرات و واردات سال ۱۳۸۹ تعرفه گمرکی محسوب شده به اسید فسفریک ۲۰/۲۸۰۹ قید گردیده است. حقوق گمرکی و سود بازرگانی متعلقه به تعرفه مذکور هر کدام ۵ درصد می باشد. در زیرنویس تعرفه فوق، سود بازرگانی اسید فسفریک با خلوص ۵۴ درصد وکمتر، ۳۰% ارزش وادرات تعیین گردیده است.

۱-۳- شرایط واردات

با توجه به امکان تهیه این اسید توسط شرکت های پتروشیمی رازی، تولید آریا فسفریک جنوب و صنایع دفاع (پارچین) ورود اسید فسفریک منوط به کسب مجوز از وزارتخانه های صنایع و نفت وبازرگانی می باشد.

۱-۴- بررسی و ارائه استاندارد ملی

اسید فسفریک خوراکی یا قابل مصرف در صنایع غذایی به لحاظ اهمیت و مصرف آنها در صنایع مذکور دارای استاندارد ویژه ای می باشد که ویژگی های آزمون آن در استاندارد ملی به شماره ۲۸۸۴ تدوین شده است. اسید فسسفریک صنعتی دارای استاندارد خاصی نیست ولی روش اندازه گیری کلسیم، آهن و سولفاتها در آن با استانداردهای ۱۰۶۸و ۱۰۸۱و۱۰۸۰ مشخص شده است.

۱-۵- قیمت داخلی و جهانی محصول

پارامترهای مختلفی بر قیمت فروش محصول موثر خواهد بود که در ادامه شرح داده شده اند.

۱- قیمت مواد اولیه مصرفی که یکی از مهمترین هزینه های متغیر تولید می باشد و نقش عمده ای را در تعیین قیمت تمام شده محصول دارد.

۲- منطقه جغرافیایی احداث واحد به خصوص از لحاظ دسترسی به منابع تامین مواد اولیه و کانون های مصرف محصول، هزینه های مربوط را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

۳- نوع تکنولوژی مورد استفاده از طریق تاثیر بر سرمایه گذاری، کیفیت محصول تولیدی و میز ان ضایعات بر قیمت فروش محصول موثر خواهد بود.

۴- هزینه نیروی انسانی مورد نیاز تاثیر مستقیم در هزینه های متغیر تولید و قیمت تمام شده محصول دارد.

۵ – ظرفیت تولید واحد بر روی قیمت فروش محصول موثر است، به این ترتیب که افزایش ظرفیت تولید از طریق سرشکن نمودن هزینه های سربار باعث کاهش قیمت تمام شده محصول می گردد.

اسید فسفریک خوراکی ۸۵% که توسط شرکت پارچین وابسته به صنایع دفاع تولید می گردد با قیمت تقریبی هر کیلوگرم ۱۲۰۰۰ ریال در بازار خرید و فروش می شود و اسید فسفریک صنعتی ۵۴% که از تولیدات پتروشیمی رازی است با قیمت ۶۸۵۰ ریال در هر کیلو عرضه می گردد. قیمت جهانی اسد فسفریک خوراکی و صنعتی نیز بر حسب منابع مختلف متغیر بوده ولی متوسط قیمت جهانی آنها به ترتیب تن/دلار ۱۰۰۰ و تن/دلار ۶۵۰ است.

۱-۶- موارد مصرف و کاربرد

امروزه اسید فسفریک به طور وسیعی در صنایع مختلف استفاده می شود. کاربردهای مهم اسید فسفریک را به طور خلاصه می توان به شرح زیر در نظر گرفت:

  • تولید کودهای فسفات مانند مونوآمونیوم فسفات، دی آمونیوم فسفات، سوپر فسفات تریپل، فسفات منیزیم و …..
  • تولید فسفات های به کار رفته در مواد شوینده مانند تری سدیم فسفات و سدیم تری پلی فسفات
  • تولید پاک کننده های فسفاته صنعتی
  • تولید مواد تصفیه کننده و منعقد کننده در صنعت آب و فاضلاب
  • به صورت گرید خوراکی، مصرف در صنایع غذایی
  • تولید مکملهای خوراک دام و طیور مانند دی کلسیم فسفات
  • تولید مواد بازدارنده اشتعال برای مصارف آتش نشانی
  • مصرف در صنعت آبکاری

۱-۷- بررسی کالاهای جایگزین

اسید فسفریک یک محصول استراتژیک بوده و در حال حاضر جایگزین مشخصی برای اسید فسفریک وجود ندارد. این ماده در بسیاری از صنایع به عنوان ماده اولیه استفاده می شود. اسید فسفریک خوراکی به لحاظ خاصیت نگهدارندگی آن در محصولات غذایی می تواند جایگزین هایی مانند اسید سیتریک اسید اسکوربیک و… دارا باشد در صورتیکه صرف خاصیت نگهدارندگی آن مورد نظر باشد ولی به عنوان مثال در صنایع روغن نباتی جهت حذف صمغ های موجود در روغن خام حتما اسید فسفریک بایستی استفاده شود.در صنایع نوشابه سازی اسید فسفریک هم به واسطه طمع دهندگی و هم نگهدارنده بودن اضافه می شود که در مقایسه با سایر اسیدهای قابل مصرف در صنایع غذایی مانند تارتاریک اسید اسید سیتریک و اسکوربیک از قدرت بیشتری برخوردار بوده و مقدار کمتری نسبت به سایر اسید ها می تواند مصرف شود.

۱-۸- اهمیت استراتژیکی کالا در دنیای امروز

فسفر یا فسفات یکی از ترکیبات مهم در زندگی امروزی به شمار می رود چرا که یکی از نیازهای عمده رشد و توسعه محصولات کشاورزی را کودهای فسفاته تشکیل می دهد. از طرفی به دلیل افزایش جمعیت، همواره جهان نیازمند مواد غذایی بیشتری خواهد بود. سنگ فسفات عنوان تنها منبع اقتصادی تامین اسید فسفریک، در توسعه بخش کشاورزی و صنعتی دارای نقش بسیار مهم و حیاتی و غیر قابل جایگزین می باشد. با توجه به نقش حیاتی این ماده در عرصه حیات، با افزایش جمعیت جهان، نیاز به آن افزایش چشمگیری یافته است.

۱-۹-کشورهای عمده تولید کننده و مصرف کننده محصول

بزرکترین تولید کننده آمریکای شمالی است که ۱۲ میلیون تن P2O5 ظرفیت سالیانه تولید اسید فسفریک آن است. ظرفیت تولید اسید فسفریک در آسیای میانه، افریقا و سایر مناطق آسیا حدود ۳ میلیون تن P2O5 می باشد.

طبق آمار اخذ شده میزان تولید اسید فسفریک در سال ۱۹۹۵ بر حسب قاره های مختلف به شرح زیر است:

 

جدول ۲: میزان تولید اسید فسفریک برحسب قاره های مختلف

ردیف قاره میزان تولید

(هزار تن)

۱ آمریکای شمالی ۱۱۹۴۴
۲ اروپا ۳۷۵۱
۳ آسیا ۶۸۹
۴ افریقا ۳۵۴
۵ امریکای جنوبی ۵۴۶

در حال حاضر این اسید از کشورهایی مانند آلمان، چین، جمهوری کره، تونس، امارات متحده عربی، ترکیه، مراکش، تونس، اتریش، هلند و امارات متحده عربی وارد کشور می شود.

۱-۱۰- شرایط صادرات

صادرات اسید فسفریک از هرگونه تعهد و پیمان ارزی معاف می باشد. بر طبق قانون معافیت صادرات تاریخ ۲۷/۱۲/۱۳۷۹، صادرات کالا و خدمات از پرداخت هر گونه عوارض معاف است و هیچ یک از وزارتخانه ها، سازمانها، نهادها، دستگاههای اجرایی، شهرداری ها و شوراهای محلی که بر طبق قوانین و مقررات حق وضع و اخذ عوارض را دارند، مجاز نیستند از کالاها و خدماتی که صادر میشوند عوارض اخذ نمایند یا مجوز اخذ آن را صادر نمایند.

۲- وضعیت عرضه و تقاضا

سیاست دولت در سالهای قبل از سال ۱۳۸۵ توزیع اسید فسفریک به صورت یارانه ای بین مصرف کننده های مختلف از جمله تولید کننده های مکمل دام و طیور بوده است، در صورتیکه در سالهای اخیر سیاست دولت حذف یارانه محصولات پتروشیمی تولیدی و وارداتی بوده است، به نحوی که امروزه قیمت بیشتر محصولات پتروشیمی تقریبا با قیمتهای جهانی همخوانی دارد.

در سالهای اخیر به علت آزاد شدن قیمت محصولات پتروشیمی و حذف سوبسید، واردات اسید فسفریک توسط شرکت بازرگانی پتروشیمی ایران کاهش یافته است و این در حالی است که بخش عمده اسید فسفریک تولید شرکت پتروشیمی رازی نیز صرف تولید کودهای آمونیوم فسفات در همان شرکت می شود. در شرکت پتروشیمی رازی برای تهیه کودهای دی و مونو آمونیوم فسفات نزدیک به دویست وپنجاه هزار تن اسید فسفریک تولیدی آن مرکز مصرف می شود. نیاز فراوان به این محصول استراتژیک باعث شده که برخی از بازرگانان اقدام به واردات این محصول از کشورهایی مانند چین بنمایند. با همه حال بسیاری از صنایع ما به علت فقدان ثبات لازم در بازار این محصول در کمترین مقدار تولیدات خود بسر می برند. بخش عمده اسید فسفریک در دنیا برای تولید کودهای فسفات و تولید فسفات های به کار رفته در مواد شوینده مانند تری سدیم فسفات و سدیم تری پلی فسفات، تولید پاک کننده های فسفاته صنعتی، تولید مواد تصفیه کننده و منعقد کننده در صنعت آب و فاضلاب، تولید مکملهای خوراک دام و طیور مانند دی کلسیم فسفات و برای مصارف صنعت آبکاری بکار می رود.

۲-۱- بررسی ظرفیت بهره برداری و روند تولید

مجتمع پتروشیمی رازی از واحد های وابسته به وزارت نفت می باشد که به علت فرسودگی ماشین آلات و قدیمی بودن واحد امکان بهره برداری کامل از ظرفیت اسمی را ندارد. تکنولوژی مورد استفاده در این مجتمع روش
wet processing است که در حال حاضر نیز در بسیاری از کشورها جهت تولید اسید فسفریک صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد.

صنایع دفاع پارچین از واحدهای وابسته به وزارت دفاع است که بیش از بیست سال پیش با استفاده از روش حرارتی thermal processing تولید خود را در زمینه تولید فسفرسفید، فسفر قرمز و اسید فسفریک خوراکی آغاز نموده است.

واحد های موجود در زمینه اسید فسفریک به شرح زیر است:

جدول ۳: واحدهای تولیدی اسید فسفریک در کشور

نام واحد سال بهره برداری ظرفیت رسمی (تن در سال) ظرفیت عملی (تن در سال)
پتروشیمی رازی ۱۳۴۹ ۴۵۰۰۰۰ ۱۵۰۰۰۰
صنایع دفاع پارچین ۱۳۷۵ ۳۰۰۰ ۱۰۰۰۰

۲-۲- بررسی وضعیت طرحهای جدید و طرحهای توسعه در دست اجرا

جدول ۴: واحدهای تولیدی در دست اجرای اسید فسفریک در کشور

نام استان محل اجرا نام واحد ظرفیت (تن) پیشرفت فیزیکی تاریخ صدور مجوز
سمنان گرمسار نیکان شیمی ارس ۳۰۰۰ ۰ ۳۰/۰۵/۱۳۸۹
گرمسار صیادفرهادی و علی رجبی ۴۰۰۰۰ ۰ ۰۱/۱۰/۱۳۸۹
سمنان طراحی وتولیدی زرین مهد شیمی ۴۵۰۰ ۰ ۲۳/۱۱/۱۳۸۹
 

بوشهر

بوشهر پرشین شیمی گستر ۶۰۰۰۰ ۵ ۲۳/۱۰/۱۳۸۷
دشتستان رضا حاجی زادگان ۳۰۰۰ ۵ ۱۴/۱۲/۱۳۸۶
دیر صنعت خلیج فارس ۵۰۰۰۰ ۰ ۱۶/۰۳/۱۳۸۶
آذربایجان غربی خوی ره پویان گستر خوی ۳۰۰۰۰۰ ۰ ۱۱/۱۲/۱۳۸۶
ارومیه محمد حسین جهتی ۱۰۰۰ ۰ ۱۹/۱۰/۱۳۸۵
آذربایجان شرقی مراغه مجتمع صنایع شیمیایی سهند مراغه ۵۰۰۰۰ ۳۳ ۱۵/۱۱/۱۳۸۵
مراغه مجتمع صنایع شیمیایی سهند مراغه ۳۰۰۰۰۰ ۳۷ ۱۶/۱۱/۱۳۸۳
کهکیلویه وبویر احمد کهکیلویه صنایع هیدروکربن وفسفات پارس شمالی کورش فرهاد پور ۱۰۰۰۰۰ ۲ ۰۶/۰۵/۱۳۸۲
چرام بین اللملی تحقیقات صنعت معدن آیرما ۱۵۰۰۰ ۰ ۱۸/۱۰/۱۳۸۹
ایلام دهلران روح اله زرین آبادی ۸۴۸۰ ۱ ۱۵/۰۷/۱۳۸۸
اصفهان نجف آباد شرکت تولیدی مواد صنعتی کیمیا افروز سپاهان ۱۰۰۰ ۰ ۲۳/۰۲/۱۳۸۵
مرکزی تفرش معصومه نوروزی ۱۰۰۰۰ ۰ ۱۳/۰۲/۱۳۸۶
اراک شهرام الهیاری ومهدی یارمحمدی ۶۰۰۰ ۰ ۱۷/۰۸/۱۳۸۶
اراک احمد رضا سلامی ۱۰۰۰۰۰ ۰ ۱۷/۰۶/۱۳۸۷
زرندیه شهاب الدین محمد نژاد ۱۰۸۰۰ ۰ ۱۸/۱۱/۱۳۸۹
خراسان رضوی رشتخوار فسفاات شیمی آپادانا ۳۰۰۰۰ ۱۴ ۰۵/۱۲/۱۳۸۵
سرخس پترو سرخس ایرانیان ۱۰۰۰۰۰ ۱۵ ۰۸/۰۷/۱۳۸۷
یزد مهریز پالش یزد ۷۲۰۰۰ ۹۳ ۱۱/۱۰/۱۳۸۲
بهاباد کیمیاداران کویر ۶۱۰۰۰ ۴۲ ۱۸/۰۲/۱۳۸۶
بافق فسفات کویر طرح توسعه ۴۰۰۰۰ ۵۷ ۱۶/۰۷/۱۳۸۸
همدان همداان سرمایه گذاری صنایع شیمیایی پارس باختررازی ۱۰۰۰۰ ۰ ۲۶/۰۹/۱۳۸۷
لرستان الیگودرز بین اللملی صنایع شیمیایی کیمیاگران ۱۸۹۰۰ ۰ ۰۸/۱۱/۱۳۸۷
آرنا شرکت شیمیایی پارس الوند لرستان ۵۰۰۰۰۰ ۹ ۱۳/۱۰/۱۳۸۸
ساری زیست گیاه نوین شمال ۲۰۰۰۰ ۱۵ ۳۰/۰۵/۱۳۸۶
زنجان ابهر کیمی پودر زرین

 

۵۰۰۰ ۵۰ ۰۷/۱۰/۱۳۸۳
ابهر سعید کریمی ابهری ۷۰۰۰۰۰ ۰۲/۱۰/۱۳۸۸
زنجان فرهاد طالبی ۲۰۰۰۰ ۰ ۰۳/۱۱/۱۳۸۸
خراسان جنوبی فردوس کیمیاداران فردوس ۳۰۰۰۰ ۴۶ ۳۰/۰۶/۱۳۸۴
کرمانشاه کرمانشاه پژوهان صنعت کرمانشاه ۳۰۰۰۰ ۰ ۰۹/۰۴/۱۳۸۶
کرمانشاه امیر انصاری ۱۰۰۰۰ ۰ ۰۷/۱۰/۱۳۸۷
اسلام آباد کود شیمیایی آربا نژاد خجسته ۴۰۰۰۰ ۰ ۰۹/۰۴/۱۳۸۶
کرمانشاه سرمایه گذاری بین المللی صنایع شیمیایی پارس باختر رازی ۱۵۰۰۰ ۰ ۲۶/۰۸/۱۳۸۷
البرز کرج ۶۸۰۸۸-تمدید ۱۲۰۰۰ ۹۰ ۲۰/۰۸/۱۳۷۵
کرج محمد رضا آکیش ۱۰۰۰۰ ۰ ۲۳/۱۲/۱۳۸۵
کرج کیمیاگران علیا ۲۰۰۰۰ ۰ ۰۱/۱۱/۱۳۸۶

۲-۳- روند واردات محصول

میزان واردات اسید فسفریک بر اساس آمار موجود در وزارت صنایع به شکل زیر می باشد:

سال میزان واردات (تن) ارزش

(میلیون ریالی)

ارزش دلاری منابع                                               
۱۳۸۴ ۸۹۱۴۰ ۳۵۵۰۷۸ ۳۹۴۱۲۷۶۲ آلمان، جمهوری کره، چین
۱۳۸۵ ۹۴۱۴۲ ۴۳۴۰۷۰ ۴۷۱۷۶۷۹۴ آلمان، چین، جمهوری کره، امارات متحده عربی
۱۳۸۶ ۴۴۹۴۸ ۳۳۲۸۶۲ ۳۵۶۹۳۰۹ ترکیه، اتریش، هلند، چین، امارات متحده عربی
۱۳۸۷ ۲۸۵۹۶ ۳۲۶۹۷۰ ۳۳۷۱۲۵۵۷ چین، اتریش، هلند، هنگ کنگ، امارات متحده عربی
۱۳۸۸ ۳۵۹۰۸ ۲۷۲۸۸۸ ۲۷۵۳۰۰۱۷ چین، آلمان، اتریش، اردن، امارات متحده عربی، انگلستان، ترکیه، تونس، هنگ کنگ

جدول ۵: میزان واردات اسید فسفریک

۲-۴- بررسی روند مصرف

آن طور که از آمار تولید در کشور بر می آید در حال حاضر اسید فسفریک داخلی به روش تر تنها در مجتمع پتروشیمی بندر امام تولید میشود و جهت تولید کود فسفات مصرف می شود. با در نظر گرفتن تولید اسید فسفریک صنایع دفاع می بایست حجم تولید داخلی و واردات با میزان مصرف برابر باشد.

۲-۵- بررسی روند صادرات محصول

بدلیل کمبود اسید فسفریک در کشور، در حال حاضر تولیدات داخلی با استفاده از واردات انجام می شود و زمینه ای برای صادرات این محصول وجود ندارد. در هر حال حجم محدودی اسید که بعضا می تواند اسید وارداتی به کشور نیز باشد از طریق بنادر کشور طبق جدول زیر صادر شده است. بررسی های آمار اداره گمرک نشان می دهد که در ۵ سال اخیر کمتر از ۵۰۰ تن اسید فسفریک از کشور صادر شده است.

۲-۶- بررسی نیاز به محصول

نظر به مصرف گسترده اسید فسفریک در صنایع مختلف کشور مصرف سالانه صنایع مذکور به شرح زیر است:

الف- صنایع غذایی

نیاز کشور به اسید فسفریک گرید غذایی در کشور بر اساس آمار بیش از ۱۰ هزار تن در سال است. برای برخی از اقلام را می توان با توجه به حجم تولید آنها، میزان اسید مصرفی را محاسبه نمود:

روغن نباتی ۱۵/۰ درصد اسید فسفریک، نیاز سالیانه ۱۸۷۵ تن ( بر اساس۱۲۵۰۰۰۰ تن ظرفیت رسمی روغن نباتی)

نوشابه ۰۱۹/۰ درصد اسید فسفریک، نیاز سالیانه ۹۷۰ تن بر اساس (۲۰۸ میلیون جعبه نوشابه)

ب- کود شیمیایی

با توجه به مصرف ۲/۱ میلیون تن کود در زمینهای زراعی و باغبانی طبق اطلاعات اخذ شده از وزارت کشاورزی و با احتساب مصرف۵۰ درصد کود دی آمونیوم فسفات و ۵۰ درصد تریپل سوپر فسفات نیاز سالانه به کود دی آمونیوم فسفات ۶۰۰ هزار تن می باشد که با توجه به امکان تولید داخلی ۲۵۰ هزار تن از کود مذکور توسط پتروشیمی رازی نیاز اسید فسفریک ۲۵۰ هزار تن در سال خواهد بود.

ج- صنایع شیمیایی (زنگبرها-چربی زدا و فسفاته کننده ها)

حداکثر اسید فسفریک مورد نیاز صنایع مذکور ۳ هزار تن در سال است.

د- صنایع نساجی

حداکثر اسید فسفریک مورد نیاز صنایع (به عنوان افزودنی در تهیه کاتالیزورو آنتی استاتیکها) ۸۵ تن در سال است.

ف- صنایع فلزی

میزان نیازصنایع تولید کننده ظروف تفلون به اسید فسفریک ۳۰۰ تن در سال می باشد.

ق- خوراک دام و طیور وخمیر دندان

یکی از موارد مصرفی در تولید خوراک دام و طیور و خمیر دندان منو و دی فسفات کلسیم است که درحال حاضر ظرفیت واحد های تولید کننده دی فسفات کلسیم ۷۰ هزار تن در سال می باشد. نیاز واحدهای مذکور به اسید فسفریک ۵۶ هزار تن در سال می باشد.

۳- بررسی اجمالی فناوری و روشهای تولید محصول

طراحی و احداث صنایع نیازمند شناخت مبانی تئوری و برخورداری از دیدگاههای عملی و تجربی متناسب با شرایط اقتصادی و فرهنگی حاکم و دانش فنی موجود جامعه، به منظور نیل به اهداف تولید می باشد. بررسی امکان احداث واحد از حیث نحوه تامین مواد اولیه، تعیین میزان سرمایه گذاری و تطابق تکنولوژی صنعت مورد نظر با میزان تخصص ها و مهارت های بالقوه و بالفعل موجود در کشور، مطالعات هماهنگ و چند جانبه اقتصادی، فنی، اقلیمی و جغرافیایی را ایجاب می نماید.

مطالعات فنی ایجاد صنایع، مجموعه ای از تحقیقات در خصوص ماهیت مواد و محصولات، شناخت فرایندهای مختلف تولید و تکنولوژی های موجود و بررسی سیستمها، تجهیزات و ماشین آلات می باشد. این بررسی ها در راستای نیل به هدف توسعه، تولید و افزایش کیفیت محصولات تولیدی صورت می گیرد که با بهبود بافت فنی واحدهای جدید التاسیس در داخل کشور، پاسخگویی به نیاز بازار و رقابت با سایر تولید کنندگان جهانی را امکان پذیر می سازد.

اسید فسفریک تجاری با دو روش آپاتیت شویی با اسید سولفوریک (روش تر) و یا با احتراق فسفر (روش کوره ای) تولید می شود:

الف- روش تر (Wet processing)

در این روش اسید فسفریک از فعل و انفعالات شیمیایی کنستانتره سنگ فسفات و اسید سولفوریک حاصل می شود. واکنش نهایی تولید اسید فسفریک را می توان تاثیر اسید سولفوریک بر خاک فسفات، Ca10F2(PO4)6 ، دانست:

واکنش نهایی عبارت است از:

در یک سیستم با فرایند تر، برای تولید اسید فسفریک واکنش مربوطه، واکنش آپاتیت شویی (سنگ فسفات) با اسید سولفوریک است که واکنش های پیچیده ای به شمار می آیند. سنگ فسفات، خشک و خرد شده و به طور پیوسته به همراه اسید سولفوریک به داخل راکتور تغذیه می شود. طی واکنش، کلسیم فسفات با اسید سولفوریک به شکل سولفات کلسیم ترکیب می شود که معمولا با عنوان گچ از آن یاد می شود.

از خرد کردن سنگ فسفات در آسیاب به همراه مقداری اسید فسفریک رقیق شیرابه ای حاصل می گردد که شیرابه مذکور با اسید فسفریک ۵۵ درصد به راکتور منتقل شده ودر اثر مجاورت با اسید سولفوریک و با کمک همزن محصول خروجی که شامل گازهای متصاعد شده، اسید فسفریک و سولفات کلسیم است از دو بخش راکتور خارج می گردد.

گازهای متصاعده که حاوی ترکیبات سیلیس و فلوئور می باشد پس از برج های جذب در مجاورت با اب اسید فلوسیلیسیک () موجود در آن بازیابی می شود.

شیرابه خروجی از قسمت دیگر راکتور از چند مرحله فیلتر خلا دورانی افقی (Pan filter) عبور نموده واسید فسفریک از سولفات کلسیم جدا می گردد. سولفات کلسیم یا گچ به دست آمده اصطلاحا ژیپس نامیده می شود. به منظور تغلیظ اسید فسفریک از اواپراتورهای تحت خلا استفاده می شود که غلظت از ۳۰ درصد به ۵۴ درصد می رسد.

اصولآ دو نوع فرایند انحلال تدریجی وجود دارد:

  • فرایند هایی که در آنها سولفات کلسیم دو آبه (Dihydrate process) تشکیل و جداسازی می شود.
  • فرآیندهایی که در آنها سولفات کلسیم نیمه آبدر (Hemihydrate process) به عنوان فرآورده میانی یا نهایی تشکیل می شود.

سه گونه فرآیند نیمه آبدار به کار برده می شود که اهمیت هر سه نوع با هم متفاوت است:

  • سولفات کلسیم بلافاصله به صورت نیمه آبدار رسوب کرده و توسط فیلتر کردن خارج می شود.
  • سولفات کلسیم در آغاز به صورت دو آبه رسوب کرده و سپس به شکل نیمه آبدار رسوب می کند.
  • سولفات کلسیم به صورت نیمه آبدار رسوب کرده و سپس به شکل دو آبه تبلور مجدد می نماید.

در شکل زیر فرایند تولید اسید فسفریک به روش Hemihydrate به طور شماتیک نشان داده شده است.

اسید فسفریک

درفرایند فوق همچنانکه مشاهده می شود علاوه بر اسید فسفریک سولفات کلسیم نیز بدست می آید. اسید فیلتر شده با عمل تبخیر به میزان ۵۴ درصد تغلیظ شده و تغلیظ بیشتر گاهی منجر به تولید اسید سوپر فسفریک می شود. در حال حاضر شرکت پتروشیمی رازی بر اساس روش فوق تولید می نماید.

ب- روش حرارتی یا خشک (Thermal processing)

در این روش کنسانتره سنگ فسفات با مخلوطی از کربن (کک) و کوارتز در کوره الکتریکی قرار می گیرد و عنصر فسفر تولید می شود:

سپس فسفر با اکسیژن موجود در هوا اکسید شده و پنتا اکسید فسفر (P2O5 ) تولید می شود. پنتا اکسید فسفر نیز در مرحله بعدی جذب آب شده واسید فسفریک در نهایت بدست می آید.

مراحل تولید اسید فسفریک به روش حرارتی به شرح ذیل است:

ابتدا سنگ فسفات به اندازه و ابعاد مناسب خرد شده وکاملا خشک می گردد و سپس مراحل خردشدن های بعدی را تا رسیدن به ابعاد ۵/۱ تا ۳ سانتی متر طی می نماید. خرده سنگ های فسفات به خشک کن منتقل می شوند تا در معرض گازهای احتراق حاصل ازکوره مستقیما در دمای ۶۰۰-۴۵۰ درجه سانتی گراد خشک شده و به رطوبت ۵/۱ درصد برسند سپس با کک و سیلیس مخلوط شده و مخلوط به کوره الکتریکی وارد می گردد.

کوره مذکور از نوع قوس الکتریکی بوده و در اثر احیا در دمای ۱۵۰۰-۱۳۰۰ درجه سلسیوس فسفر سفید بصورت گازهای همراه با مقادیری گرد و غبار از قسمت کوره خارج می گردد. پس از عبور از کندانسور بخار فسفر تبدیل به فسفر جامد شده که در پایین برج در قسمت دریافت جمع می گردد. فسفر جامد به همراه مقادیری لجن و آب به قسمت تصفیه ارسال شده و پس از شستشوی با بخار از روی اختلاف دانسیته از لجن جدا و در ته مخزن تصفیه قرار می گیرد.

فسفر سفید تولید شده در این مرحله با فشار به همراه هوا به قسمت فوقانی احتراق پاشیده می شود.

۴-انتخاب فرآیند منتخب

امروزه به علت مصرف انرژی بالا در روش کوره ای بیشتر سعی بر تولید اسید فسفریک به روش تر می باشد، هر چند که برای کاربردهایی که اسید فسفریک خیلی خالص مورد نیاز است روش کوره ای مناسب تر می باشد. اسید فسفریک روش تر به طور عمده برای تولید کودهای شیمیایی به کار می رود. در کاربردهایی که اسید خالص تری مورد نیاز است می توان اسید فرایند روش تر را تصفیه نمود و اسید روشن تر و با درجه خلوص بالاتری بدست آورد.

۵- بررسی و تعیین حداقل ظرفیت اقتصادی

در حالی که واحدهای اسید فسفریک در دنیا عمدتاً با ظرفیت ۱۰۰-۲۰ هزار تن در سال تولید می نمایند، ولی واحدهای کوچکتری نیز در نقاط مختلف دنیا مشغول به تولید هستند. حداقل ظرفیت اقتصادی برای تولید اسید فسفریک به روش تر ۱۰هزار تن در سال بوده که همین ظرفیت نیز به عنوان ظرفیت مبنا در نظر گرفته می شود.

۶- برآورد حجم سرمایه گذاری ثابت به تفکیک ریالی و ارزی

انتخاب ظرفیت و برنامه تولید مناسب برای واحدهای صنعتی علاوه بر بهره برداری بهینه از سرمایه گذاری انجام شده، عاملی در جهت کسب بیشترین سود ممکن خواهد بود. نظر به اینکه احداث واحدهای صنعتی مستلزم سرمایه گذاری اولیه ای است که در بعضی موارد تقریبا ثابت است، لذا انتخاب ظرفیت های خیلی کم، سودآوری طرح را غیر ممکن می سازد. علاوه بر ان در صنایع کوچک انتخاب ظرفیت های بالا، سرمایه گذار را مجبور به تامین سرمایه زیادی
می کند که در آن صورت واحد مورد نظر از چهارچوب مطالعات صنایع کوچک و احداث آن فراتر می رود. لذا در این زمینه، با توجه به بررسی بازار، شناخت کانونهای مصرف، نیازهای داخلی و امکان صادرات ظرفیت طرح با تقابل سودآوری ظرفیت های بالا و محدودیتهای صنایع کوچک و نیازهای مصرفی تعیین می گردد.

ظرفیت این واحد تولیدی ١۰٠٠٠ تن اسید فسفریک در سال در نظر گرفته شده است.

در ادامه هزینه های سرمایه گذاری طرح آورده شده است.

الف- هزینه های زمین، ساختمان، انشعاب و تاسیسات

باتوجه به مکان یابی طرح و محل اجرای آن که در شهرک های صنعتی خارج از تهران انتخاب شده است، قیمت زمین در این منطقه ۲۵۰۰۰۰ ریال به ازای هر متر مربع برآورد می شود، لذا با توجه به متراژ مورد نیاز زمین که در حدود ۱٠٠٠٠ مترمربع پیش بینی می گردد، هزینه خرید زمین برابر ۲۵۰۰ میلیون ریال برآورد می گردد.

 

جدول ۶: خلاصه هزینه های مربوط به خرید زمین

ردیف شرح مساحت

(متر مربع)

بهای واحد

(ریال)

کل هزینه

(میلیون ریال)

۱ زمین ۱۰۰۰۰ ۲۵۰۰۰۰ ۲۵۰۰

جدول ۷: خلاصه هزینه های مربوط به محوطه سازی

ردیف شرح مساحت

(متر مربع)

بهای واحد

(ریال)

کل هزینه

(میلیون ریال)

۱

۲

۳

۴

۵

۶

تسطیح و خاکبرداری

دیوارکشی

درب ورودی

جدول کشی، آسفالت و خیابان فضای سبز

روشنایی محوطه

۱۰۰۰۰

۵۰۰ متر

۲ باب

۴۰۰ متر

۲۰۰۰

۴۰ شعله

۳۰۰۰۰

۳۰۰۰۰۰

۱۵۰۰۰۰۰۰

۲۰۰۰۰۰

۵۰۰۰۰

۵۰۰۰۰۰

۳۰۰

۱۵۰

۳۰

۸۰

۱۰۰

۲۰

جمع __ __ ۶۸۰

 

 

 

 

 

جدول ۸: خلاصه هزینه های ساختمانی

ردیف شرح مساحت

(متر مربع)

قیمت واحد (ریال) کل هزینه

(میلیون ریال)

۱ سوله تولید ۱۵۰۰ ۲۵۰۰۰۰۰ ۳۷۵۰
۲ سوله انبار ۲۰۰۰ ۲۵۰۰۰۰۰ ۵۰۰۰
۳ سوله تاسیسات ۲۰۰ ۲۵۰۰۰۰۰ ۵۰۰
۴ ساختمان اداری، رفاهی، خدماتی و آزمایشگاه ۲۵۰ ۳۰۰۰۰۰۰ ۷۰۰
جمع ۹۵۵۰

جدول ۹: هزینه های حق انشعاب

کل هزینه (میلیون ریال) عنوان ردیف
۱۲۰۰ انشعاب برق ۱
۱۰۰ انشعاب آب ۲
۲۰ ۴ خط تلفن ۳
۱۰۰ انشعاب گاز ۴
۱۴۲۰ جمع

 

 

جدول ۱۰: هزینه های تاسیسات زیربنایی

کل هزینه (میلیون ریال) عنوان ردیف
۵٠٠ تاسیسات آب ۱
۸۰۰ تاسیسات سرمایش و گرمایش ۲
۴٠٠ دیزل ژنراتور اضطراری ۳
۱۵۰ تاسیسات اطفاء حریق ۴
۲۰۵۰ جمع

 

ب- وسایل نقلیه و اداری

 

جدول ۱۱: هزینه های وسائط نقلیه

ردیف شرح تعداد بهای واحد (میلیون ریال) کل هزینه (میلیون ریال) منبع خرید
۱ سواری ۲ ۱۵۰ ۳۰۰ داخلی
۲ وانت نیسان ۲ ۱۰۰ ۲۰۰ داخلی
۳ لیفتراک دیزل ۱ ۱۶۰ ۱۶۰ داخلی
جمع ۳ __ ۶۶۰ __

 

 

 

 

جدول ۱۲: هزینه های وسایل اداری

کل هزینه (میلیون ریال) عنوان ردیف
۱۵۰ دستگاه فتوکپی و پرینتر ۱
١٠٠ تجهیزات اداری ۲
۲۵۰ میز و صندلی و قفسه ۳
۱۵۰ کامپیوتر و لوازم جانبی ۴
۵۰ سایر  
۷۰۰ جمع

ج- دستگاه ها و تجهیزات موردنیاز

امکان طراحی و ساخت تمام دستگاههای مورد نیاز کارخانه توسط متخصصان داخلی وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

  1. منبع های ذخیره اسید فسفریک و اسید سولفوریک
  2. پمپ های ضد اسید
  3. غربالها و آسیابها
  4. بالابرها و نوارهای نقاله
  5. راکتورهای واحد تولید، تغلیظ و تصفیه
  6. فیلتر های صنعتی
  7. هیتر ها و مشعلهای واحد تولید و واحد تغلیظ

برخی از تجهیزات مورد نیاز در جدول زیر آورده شده است:

جدول ۱۳: تجهیزات موردنیاز واحد تولید

شماره وسیله
۱ Attack Tank
۲ Fume Scubber
۳ Filter Condenser
۴ Cake/Cloth wash Tank
۵ Flash Cooler
۶ Defoamer Tank
۷ Filter Condenser Seal Tank
۸ Gypsum Transfer conveyor
۹ Scrubber Fan
۱۰ Attack Tank Agitator
۱۱ Belt Filter Package
۱۲ Belt Filter
۱۳ Filter Fume Hood
۱۴ Cake Wash Pump
۱۵ Filter Feed Pump
۱۶ Filtrate Pump
۱۷ Water Pump
۱۸ Sulfuric Acid Pump
۱۹ Recycle Acid Pump
۲۰ Phosphoric Acid Pump
۲۱ Multi-Purpose Pump
۲۲ Evaporator condenser
۲۳ Evaporator Heater
۲۴ Liquor Storage Tank
۲۵ Sulphoric Acid Tank
۲۶ Phosphoric Acid Tank
۲۷ Washing liquor storage Tank
۲۸ Water Tank
۲۹ Fans
۳۰ Furnace
۳۱ Filtrate Tank
۳۲ Evaporator Crculation pump
۳۳ Fluorine Scrubber
۳۴ Fluorine Scrubber Seal Tank
۳۵ Fluosilicic Acid Pump

هزینه ماشین آلات و تجهیزات بکار رفته در خط تولید بر اساس استعلام های به عمل آمده از شرکتهای معتبر برآورد گردیده است که علاوه بر نرخهای ارائه شده از سوی این سازندگان، هزینه هایی نیز جهت نصب، حمل و نقل، لوله کشی و برق کشی، ابزار دقیق و رنگ کاری منظور شده است.

جدول ۱۴: هزینه های خرید ماشین آلات

کل هزینه (میلیون ریال) عنوان ردیف
۳۶۰۰۰ تجهیزات خط تولید ۱
۵٠٠ تجهیزات تاسیسات ۲
۲۵۰۰ سایر تجهیزات ۳
۲۳۰۰ هزینه نصب ۴
۷۰۰ سایر هزینه ها ۵
۴۲۰۰۰ جمع

د- هزینه های قبل از بهره برداری و پیش بینی نشده

 

جدول ۱۵: هزینه های قبل از بهره برداری

کل هزینه (میلیون ریال) شرح ردیف
۳۵۰ آموزش پرسنل ۱
۵٠٠ بهره برداری آزمایشی ۲
۱۵۰ سایر ۳
۱۰۰۰ جمع

 

در این طرح ۵ درصد هزینه های مربوط به سرمایه گذاری ثابت به عنوان هزینه های پیش بینی نشده در نظر

گرفته شده است.

جدول ۱۶: خلاصه هزینه های ثابت سرمایه گذاری

ردیف شرح برآورد کل هزینه

(میلیون ریال)

ریالی

(میلیون ریال)

ارزی *

(هزار یورو)

۱ زمین ۲۵۰۰ __ ۲۵۰۰
۲ آماده سازی زمین (محوطه سازی) ۶۸۰ __ ۶۸۰
۳ ساختمانها ۹۵۵۰ __ ۹۵۵۰
۴ انشعاب __ ۱۴۲۰
۵ ماشین آلات و تجهیزات تولید ۳۰۸۰۰ ۸۰۰ ۴۲۰۰۰
۶ تأسیسات زیربنایی ۲۰۵۰ __ ۲۰۵۰
۷ لوازم آزمایشگاهی ۶۰۰ __ ۶۰۰
۸ وسائط نقلیه ۶۶۰ __ ۶۶۰
۹ اثاثه و لوازم اداری ۷۰۰ __ ۷۰۰
۱۰ متفرقه و پیش بینی نشده ۳۰۰۰ __ ۳۰۰۰
هزینه های قبل از بهره برداری ۱۰۰۰ __ ۱۰۰۰
جمع ۵۲۹۶۰ ۸۰۰ ۶۴۱۶۰

۷- میزان مواد اولیه مورد نیاز سالیانه و محل تامین آن

مواد اولیه مورد مصرف در تولید اسید فسفریک به شرح جدول ذیل می باشد:

 

جدول ۱۷: مواد اولیه مورد نیاز

میزان مصرف سالیانه

(تن)

نحوه تامین میزان مواد مصرف بازاء هر تن محصول (کیلوگرم) نام مواد اولیه ردیف
خارجی داخلی
۱۷۸۰۰ Ö Ö ۱۷۸۰ سنگ فسفات ۱
۱۴۸۰۰ Ö ۱۴۸۰ اسید سولفوریک ۲

اسید سولفوریک از تولیدات پتروشیمی است که از سوی بازرگانی پتروشیمی در اختیار واحد های مصرف کننده قرار می گیرد. این اسید به مقدار کافی توسط واحدهای خصوصی نیز تهیه می شود.

منابع سنگ فسفات در ایران به دو گروه فسفات رسوبی و فسفات با منشا آذرین تقسیم می شوند که ذخایر فسفات آذرین حدود ۱۵ میلیون تن با عیار۱۲ درصد در کشور برآورده شده است.

براساس آمار وزارت معادن و فلزات ۲۰ معدن دارای سنگ فسفات در استان های بوشهر، تهران، خراسان، خوزستان، زنجان، کرمان، کهکیلویه و بویراحمد و یزد وجود دارد که بدلیل عدم شناسایی دقیق آنها اکثرا در مرحله اکتشاف هستند.

۸- پیشنهاد منطقه مناسب برای طرح

با در نظر گرفتن اولویت تامین مواد اولیه و محل مصرف استانهای یزد، قم، کهکیلویه و بویراحمد و بوشهر مناطق مناسب برای اجرای طرح تولید اسید فسفریک می باشند. با توجه به اینکه مهم ترین معادن فسفات در استانهای یزد و کهکیلویه و بویراحمد و بوشهر قرار دارند و لزوم حمایت از استانهای محروم کهکیلویه و بویراحمد، یزد و بوشهر، این سه استان نسبت به سایر استانها از اولویت بالاتری برخوردار می باشند. استان قم نیز به علت نزدیکی به مراکز تولید اسید سولفوریک و مراکز مصرف اسید فسفریک مناسب می باشد.

۹- وضعیت تامین نیروی انسانی واشتغال

در جدول بعد افراد مورد نیاز بر اساس ظرفیت تولیدی ۱۰ هزار تن آورده شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۱۸: پرسنل مورد نیازی

بخش سمت تعداد مورد نیاز
کارکنان غیر تولیدی مدیر مالی و اداری ۱
مدیر فروش و بازرگانی ۱
کارمند اداری و فروش ۲
نگهبان و خدمات ۴
کارکنان تولیدی مدیر کارخانه ۱
مدیر تولید ۱
مهندس تولید ۲
کارشناس ۳
تکنسین ۶
کارگر تولید ۱۵
انباردار ۱
جمع ۳۷

 

 

 

۱۰-بررسی و تعیین میزان آب، برق و سوخت

با توجه به مناطق پیشنهادی جهت احداث طرح بهتر است یکی از شهرکهای صنعتی مستقر در منطقه مذکور که مجهز به امکانات مورد نیاز صنایع می باشد بعنوان محل احداث انتخاب گردد تا از امکانات تامین انرژی مخابراتی و ارتباطی شهرکها استفاده گردد.

 

جدول ۱۹: میزان مصرف آب، برق و گاز در سال

ردیف شرح واحد مصرف میزان مصرف
۱ برق کیلووات ۴۰۰
۲ گاز متر مربع ۱۸۰۰۰۰۰
۳ آب مترمکعب ۲۲۰۰۰

١۱ – وضعیت حمایت های اقتصادی و بازرگانی

طرح تولید اسید فسفریک از طرح هایی بوده که به علت نیاز صنایع کشور در اولویت می باشد. در صورت اقدام به راه اندازی این واحد، بخش عمده ماشین آلات مورد نیاز این طرح در داخل کشور قابل ساخت و تأمین می باشد. جهت صادرات محصول نیز خوشبختانه در حال حاضر هیچ گونه تعرف های برای صادرات محصول وجود نداشته و تولیدکنندگان داخل بدون پرداخت هزینه ای محصولات خود را صادر نمایند.

١۲ – تجزیه و تحلیل و جمع بندی و پیشنهاد نهایی در مورد احداث واحدهای جدید

با توجه به اینکه اسید فسفریک از خارج کشور وارد می شود، احداث یک واحد نولیدی این ماده مورد نیاز کشور می باشد. احداث واحد تولید اسید فسفریک در کشور باعث رونق صنایع دیگر ی مانند کودهای فسفات خواهد شد.

نظر به نیاز اسید فسفریک صنعتی از محل تولیدات داخلی و نیاز به ایجاد واحد جدید در این زمینه پیشنهادات ذیل در این خصوص ارائه می گردد:

۱- هماهنگی و همکاری وزارت معادن وفلزات با وزارت صنایع و متقاضیان ایجاد واحد صنعتی در زمینه ارائه اطلاعات کافی و صحیح

۲- تشویق واحدهای تولید کننده منو دی کلسیم فسفات خمیر دندان و کودهای شیمیایی جهت سرمایه گذاری مشترک با متقاضیان طرح ایجاد اسید فسفریک به منظور تامین نقدینگی مورد نیاز و بهره برداری از نتایج طرح

 

منابع

  1. Production of phosphoric acide, EFMA European Fertilizer Manufacturers’ Association.
  2. “Phosphoric Acid”, Chemical And Engineering News, March 2, 1987.
  3. Sulfuric/Phosphoric Acid Plant Operation, American Institute Of Chemical Engineers, New York, 1982.
  4. Becker, Phosphates And Phosphoric Acid, Raw Materials, Technology, And Economics Of The Wet Process, 2nd Edition, Marcel Dekker, Inc., New York, 1989.
  5. Atmospheric Emissions from Thermal Process Phosphoric Acid Manufacture, AP-48, US.
  6. http:// www.iran iec.ir
  7. http://www.mim.gov.ir
  8. http://ir.kompass.com

۹- مرکز اطلاع رسانی وزارت صنایع و معادن

۱۰- سالنامه های واردات و صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران

رضا فرضی
رضا فرضی
رضا فرضی هستم متولد 71 در شهرستان دیر استان بوشهر، فارغ التحصیل مقطع کارشناسی رشته مهندسی شیمی دانشگاه خلیج فارس بوشهر.
Recent Posts

ارسال نظر


*

Protected by WP Anti Spam

تماس با ما

پیغام خود را بگذارید تا در سریع ترین زمان پاسخگوی شما باشیم.

قابل خواندن نیست ؟ تغییر دهید.. captcha txt

متن خود را برای جستجو وارد نماید

saboon